sábado, 16 de junho de 2012

Mineros Locos - Armas pal pueblo!






Vendo estes dias a luita dos mineiros asturianos, lembra-se um desta cançom de Def Con Dos de hai vinte aninhos já, umha velha favorita... e como leitura para acompanhar, algo mais razoado: umha carta dum mineiro asturiano tirada de aqui

He trabajado 25 años en la mina, bajé a un pozo cuando tenía 18 años y me gustaría deciros que me asombran muchos comentarios que leo sobre la minería y las prejubilaciones, en éste grupo y en otros.Os doy mi parecer, para ver si puedo disipar varias dudas que veo que hay sobre éste sector.

1º -La lucha que están llevando los compañeros en éstos momentos, no es para pedir dinero, sino para que se respete el acuerdo firmado el año pasado entre el Ministerio de Industria y los sindicatos mineros, la firma de éste acuerdo tenía unas ayudas asignadas hasta el año 2018.

Éste dinero lo dió La Comunidad Europea y no los Gobiernos Españoles, con ésto quiero decir que no lo puso ningún español para ayudarnos como piensa mucha de la gente que tanto nos critica. En cuanto a éste dinero lo que yo me pregunto, como casi todas las familias mineras, es donde está la parte de los Fondos Mineros que supuestamente iría destinada a la creación de industrias alternativas al carbón en las cuencas mineras, después del cierre de las minas. Pues bien, cómo en muchos otros sectores, el dinero lo manejaron los políticos y los sindicatos. Con parte de éste dinero, os podría decir, por ejemplo, que el Señor Gabino de Lorenzo ( ex-alcalde de Oviedo) pagó las farolas de su ciudad, el nuevo Palacio de Exposiciones y Congresos y otras muchas obras. La ex-alcaldesa de Gijón ( la Señora Felgeroso) lo invirtió en la Universidad Laboral y cómo el primero, también en otras obras.

En el Valle de Turón,perteneciente a la Cuenca del Caudal, donde yo vivo, con más de 600 muertos ( que sepamos, pues en la guerra civil se quemaron los archivos anteriores ) en las minas desde el año 1889 hasta el 2006 cuando se cerraron, hicieron un polideportivo que por cierto, se inauguró sin aseos y así siguen, una senda para pasear y poco mas.Todo nuestro entorno esta lleno de escombreras, que poco a poco se están intentando recuperar.Pero de reindustrialización, que es lo crea los puestos de trabajo estables para que siga habiendo vida, casi nada.

2º -Veo con asombro que a mucha gente le parece mal ésta ayuda, no quisiera escribir ésto, pero hay ayudas a otros sectores como la ganadería, el campo, la pesca y muchas más que no voy a mencionar, yo personalmente me alegro, prefiero que las ayudas sean para los trabajadores que para los chorizos que nos roban todos los días.

3º -Después de acabar la guerra civil en este país, parece que muchos de vosotros no sabéis que los mineros españoles estuvieron trabajando una hora gratis, al día y durante muchisimo tiempo, para levantar lo que el franquismo destruyó, cuando en nuestras casas no teníamos ni para comer.

4º -En el año 1962 los mineros empezaron una huelga que se extendió por toda España, donde se consiguieron muchos de los derechos que tenemos todos los españoles hoy en día y que ahora están tratando de arrebatarnos. En ésta huelga hubo muchos palos, presos, hambre y destierros hacia otras provincias de España separándolos de sus familias y que empezaron a regresar en el año 1980.

5º -Sobre las prejubilaciones, es mentira que los mineros se prejubilen con 40 años y habláis de euros con si fuese que nos tocó la primitiva, la realidad es otra, dentro de de las mensualidades que cobran los prejubilados está incluida la parte de sus pagas extraordinarias y van en función de las categorías laborales,no cobra lo mismo un picador,que un barrenista ó que un ayudante de barrenista etc., su cotización es al 50%, quiero decir con ésto que nosotros cada dos años, cotizamos a La Seguridad Social un año mas, por ejemplo yo que trabaje 25 años, he cotizado a La Seguridad Social 37 años y medio,¿ alguno de vosotros creéis que llegareis a pagar lo que nosotros aportamos a dicha Seguridad Social?.

6º -El carbón que traen de fuera según vosotros es más barato que el autóctono, lo pongo en duda pero voy a pensar que es verdad, ¿qué queréis vernos siendo unos esclavos como en éstos países? yo no quiero que ningún trabajador del mundo lo sea. Esto que voy a escribir es un hecho real, he trabajado con compañeros Checos y Polacos, cuando llegaron a Asturias y empezaron a comprar en los comercios, estaban acojonados porque podían comprar la cantidad que quisieran y en sus países no podían hacerlo. La primera Navidad que pasaron con nosotros traían en cada mano una tableta de turrón.. nosotros les preguntábamos que por qué hacían eso y nos decían que en su país, no se podían permitir ni comprarlo ya que su salario solo llegaba para mal comer. Con ésto quiero decir que sino defendemos nuestros derechos nos pasará lo mismo.

7º -Sobre los cortes de carretera contestaré a todos esos que tanto protestan porque los mineros les impiden acudir al trabajo o a estudiar y dicen que cuando tengan problemas en su empresa, irán a los centros de trabajo de otros a "fastidiar". Os diré que siempre que algunos compañeros de otros sectores nos pidieron ayuda para defender sus puestos de trabajo, hemos parado 24 horas, apoyando aquí y fuera de aquí. Cuando las huelgas de los mineros Ingleses, paramos de trabajar y se hizo una colecta para mandarles dinero para que pudieran alimentar a sus familias. ¿alguno duda que no vamos a unirnos a cualquier sector afectado?.Pero parece que ahora cuesta trabajo hasta pedir ayuda a los demás.Apoyarnos unos a otros es fundamental, pero lo que hacemos sin embargo es lo contrario y así los de arriba siempre jugaran con ventaja.

Si todos los trabajadores españoles estuviesen tan unidos como los mineros, los gobernantes de este país se lo pensarían mucho antes de hacernos recortes como los están haciendo, os lo puedo asegurar. Reflexionar sobre quien os impide ir a trabajar o a clase, con los despidos legales de hoy en día y los recortes en educación, los que os lo están impidiendo son nuestros políticos.

También me gustaría decirles a los que opinan que deberíamos ir a quejarnos a Madrid a las puertas del Ministerio y que "a los demás les dejemos tranquilos", que sí que hemos ido, pero por la censura mediática que estamos teniendo puede ser que no se esté informando con transparencia.

Creo firmemente que el trabajador que defiende sus derechos no es un terrorista como nos llaman ahora por luchar por el bienestar de nuestras familias.

Os invito a todos a que salgáis de vuestras casas y defendáis lo vuestro. Quedándoos en casa, estáis permitiendo que poco a poco consigan meteros el hambre en vuestras vidas.

Quieren que nuestros hijos y los vuestros sean analfabetos como nosotros, que vimos las paredes de la escuela más por fuera que por dentro, un pueblo analfabeto es más fácil de dominar.

Manteneros informados, contrastar todo lo que veáis por la televisión, ahora tenéis Internet, móviles, para poder estar en contacto permanente, organizaros, de la forma que queráis, pacíficamente o directamente en las barricadas, pero organizaros!Marcar objetivos a conseguir en un plazo corto de tiempo, el gobierno va muy rápido cuando es su favor y lo sabéis. Quitar la palabra "miedo" ó la frase "total para lo que va a servir" de vuestras mentes y tomar el control de vuestro futuro.

Si alguien no entiende algo de lo que escribí o me quiere hacer alguna pregunta más concreta, si puedo, se la contestare con mucho gusto.

Muchísimas gracias a todos y todas los que nos apoyáis desde otras provincias y desde otros países.

Un saludo.

Juan José Fernández. Asturias.

quarta-feira, 6 de junho de 2012

Energia 100% renovável? A utopia cada vez mais perto




Leo numha web do IEEE que a produçom de energia solar fotovoltaica em Alemanha chegou recentemente a cubrir quase a metade do consumo energético desse país durante um par de horas. Trata-se dum feito puntual, mas ainda assi é umha cifra salientável, mesmo surpreendente, sobre todo porque o potencial de crescimento desta energia é ainda grande. Insisto, nom falamos de energias renováveis em geral, senom apenas da solar fotovoltaica, e dum país nom demasiado "solar" (em princípio) como Alemanha. A notícia engade que possivelmente no próximo dia festivo, com a maioria das empresas fechadas, Alemanha poderia cobrir durante umhas horas a totalidade da sua demanda energética só com energia solar. Na mesma web aportam o dado de que em Dinamarca a produçom de energia eólica (só eólica) tem chegado, tamém puntualmente, a superar a demanda total de energia. Sem ir tam longe, no Estado Espanhol a energia eólica cobre já, em promédio, o 16% da demanda energética total, valor que tem chegado a ser do 30% durante períodos prolongados (de várias semanas).

A geraçom eólica está bastante desenvolvida no nosso país, e nom serei eu quem defenda chantar um parque eólico em cada monte (ainda que penso que ainda pode existir certa margem de crescimento, tendo em conta possíveis parques marinhos, etc). Porém, a energia solar está ainda pouco explorada, e o seu potencial é mui prometedor. Sumemos-lhe à combinaçom destas duas fontes a importante capacidade hidroeléctrica com a que conta Galiza dende hai já tempo, e a perspectiva ainda incipiente de poder aproveitar parte da energia de ondas e mareas... e sae-nos um país candidato, a meio prazo, a ser autosuficiente energéticamente usando tam só energias renováveis. Já sei, nengumha fonte de energia é perfeita e todas tenhem algum impacto, como mínimo paisagístico, que hai que valorar. E é certo tamém que para redondear o escenário hai que superar ainda desafios técnicos importantes no referente ao armazenamento e transporte de energia. Mas coido que, mália as objecçons que se lhe poidam buscar, exemplos como os de Alemanha e Dinamarca oferecem motivos para o otimismo. E que carai, para umha vez que escrevo algo no blogue, quero ser otimista ;-)

quinta-feira, 17 de maio de 2012

Manifesto para uma esquerda livre



Espléndido manifesto publicado em http://paraumaesquerdalivre.net/. No texto que ponho aqui embaixo substituim as menções a Portugal por Galiza... com o que seria um bom texto para, que sei eu, uma nova força política de esquerda galega, n'e? ;-) 

Esta é uma iniciativa política de pessoas livres, unidas pelos ideais da esquerda e pela prática democrática. Aberta a todos os cidadãos, com ou sem partido. Acreditamos que apenas a expressão de uma forte vontade cívica, por parte de cada um de nós, poderá dar a resposta adequada aos problemas do nosso tempo.

Galiza afunda-se, a Europa divide-se e a Esquerda assiste, atónita.
As raízes desta crise estão no desprezo do que é público, no desperdício de recursos, no desfazer do contrato social, na desregulação dos mercados, na desorientação dos governos, na desunião europeia e na degradação da democracia.
Na Galiza e na Europa, a direita domina os governos, as instituições e boa parte do debate público. A direita concerta-se com facilidade, tem uma agenda ideológica e um programa para aplicar. A direita proclama que o estado social morreu e que os direitos, a que chamam adquiridos, são para abater.
Na Galiza e na Europa, a esquerda está dividida entre a moleza e a inconsequência. Esta esquerda, às vezes tão inflexível entre si, acaba por deixar aberto o caminho à ofensiva reacionária em que agora vivemos, e à qual resistimos como podemos. Resistir, contudo, não basta.
É necessário reconstruir uma República Galega digna da palavra República e construir uma União Europeia digna da palavra União.
É preciso propor aos galegos, como aos outros europeus, um horizonte mais humano de desenvolvimento, um novo caminho para a economia e um novo pacto de justiça social.
É possível fazê-lo. Uma esquerda corajosa deve apresentar alternativas concretas e decisivas para romper com a austeridade e sair da crise, debatidas de forma aberta e em plataformas inovadoras.
A democracia pode vencer a crise. Mas a democracia precisa de nós.
Apelamos a todos aqueles e aquelas que se cansaram de esperar – que não esperem mais.
É a nós todos que cabe construir:
UMA ESQUERDA MAIS LIVRE, com práticas democráticas efetivas, sem dogmas nem cedências sistemáticas à direita, liberta das suas rivalidades, do sectarismo e do feudalismo político que a paralisa. Uma esquerda de cidadãos dispostos a trabalhar em conjunto para que o país recupere a esperança de viver numa sociedade próspera e solidária.
UMA GALIZA MAIS IGUAL, socialmente mais justa, que respeite o direito ao trabalho condigno e combata as injustiças e desigualdades que o tornam insustentável. Um país decidido a superar a crise com uma estratégia de desenvolvimento económico e social, com uma economia que respeite as pessoas e o ambiente, numa democracia mais representativa e mais participada, com um Estado liberto dos interesses particulares que o parasitam.
UMA EUROPA MAIS FRATERNA, à altura dos ideais que a fundaram, transformada pelos seus cidadãos numa verdadeira democracia. Uma Europa apoiada na solidariedade e na coesão dos países que a formam. Uma Europa que ambicione um alto nível de desenvolvimento económico, social e ambiental. Uma União que faça do pleno emprego um objetivo central da sua política económica, que dê um presente digno aos seus cidadãos e um futuro promissor às suas gerações jovens.


segunda-feira, 19 de março de 2012

A injecçom da banca: a próxima cançom do verão?



Adaptaçom da música de "Garagem da vezinha", do Quim Barreiros, a cargo do grupo The Codice. Que melhor BSO para as verbenas dum verão de crise e troika?

domingo, 19 de fevereiro de 2012

Adeus BNG! É tempo de construir



Já foi...

O dia seguinte à XIII Assembléia Nacional dei-me de baixa como militante do BNG. A paciência nunca foi a melhor das minhas virtudes, e já nom tinha vontade de seguir enleado em dialéticas internas, que nada aportam (nem “clarificam”) e que tam só servem para distrair a atençom da militância. Na dinâmica na que leva tempo imerso o BNG, o verdadeiramente importante (propor-lhe à cidadania galega uma alternativa ao horror neoliberal-espanholeiro dominante) adia-se continuamente ante o urgente (a necessidade fatigante e absorvente de marcar território internamente). O BNG já nom lhe oferece ao povo galego um projeto de país concreto, um plano de acçom com objetivos realizáveis a curto, meio e longo prazo. No seu lugar, propom reconcentrar-se num discurso de "mais nacionalismo", válido talvez para o consumo interno, mas que nada oferece aos segmentos da sociedade que ano trás ano se fôrom desencantando com o BNG. No percorrido desde os quase 400.000 votos que colheitava hai 15 anos à metade que tem agora foi-se perdendo a conexom com muitas gentes que viram algo diferente no BNG: uma força “com jeito”, uma esquerda audaz com os pés na terra, nom sectária, aberta aos segmentos mais dinâmicos e críticos da sociedade. Uma boa parte da cidadania progressista galega perdeu a confiança no BNG, entre outros motivos (nom todos endógenos, certo) porque este leva tempo empenhado em que assi seja. Velaí o desprezo cara as novas formas de descontento popular (de Galiza Nom se Vende ao 15-M), que pode ser considerado um sintoma ou uma causa, ao gosto do consumidor. Nom falo já de outras circunstâncias relacionadas com o deterioro da convivência interna, nom porque nom tenham importância nem muito menos, senom por nom botar mais lenha ao lume. Nom che estamos no momento de reviver rancores, por muito que seja uma atividade à que se adicam gostosos tantos internautas. Enfim, sei que as razões apontadas podem parecer um tanto etéreas, e que a situaçom é difícil de entender desde fora... poderia estender-me mais, mas a análise do passado nom é o mais importante agora. O fundamental resume-se em que o BNG é a dia de hoje uma ferramenta infrautilizada sem remédio à vista, e que portanto é preciso atuar fora del.

A que andamos:

Pois já estamos a pôr os alicerces dum novo projeto que procure uma saída a este enguedelho, e neste senso a assembléia do Encontro Irmandinho do passado 12 de Fevereiro representou um ilusionante ponto de inflexom. Foi-che o que se di um evento singular, onde se percebeu claramente como mudava o ambiente segundo passava o tempo. Ao chegar palpava-se uma incerteza generalizada, ninguém as tinha todas consigo. Mas fôrom sucedendo-se as intervenções, umas trinta, e vimos que todas (com uma única exceçom) iam na mesma direçom, deixar o BNG e principiar um projeto novo. O mais importante, com todo, nom foi a unanimidade das intervenções: nom era tanto o contido, senom o tom. Gerou-se uma onda de ilusom, de pensar em positivo depois de muito tempo, nas possibilidades que se abrem em lugar de nos males menores. Entre os centos de persoas que assistimos (as cifras variam segundo as fontes, entre 500 e 800; seguramente mais perto da primeira, mas em todo caso muita gente) o ambiente virou em otimismo ao longo da tarde. E assi, quando chegou o momento de decidir, nom houvo nem sequera que votar, já que aprovamos por aclamaçom fretarmos um novo barco e sair a navegar por novos rumos. E nessas andamos agora, no começo desse processo, que é logicamente a construçom duma nova nave.

Cara onde tirar?

O fracasso do modelo frentista no BNG dá uma primeira chave: melhor criar UM PARTIDO que uma frente. Um partido que, evidentemente, será de ESQUERDA, uma esquerda plural onde tenham cabida -visto os agentes implicados- desde a socialdemocracia clássica até o comunismo. Logicamente terá caráter nacional galego, chame-se soberanista se se quer. O modelo dum partido com ideologia definida mas plural nom é nenguma utopia; ao contrário, é o que seguem alguns dos exemplos mais válidos da esquerda atual, como a alemã Die Linke, o brasileiro Partido dos Trabalhadores, ou mais perto de nós o Bloco de Esquerda português. Assi pois, que gentes poderiamos conformar este novo sujeito? É claro que, como mínimo, o Encontro Irmandinho, Esquerda Nacionalista, e Ecogaleguistas, três forças que já estám, de iure ou de facto, fora do BNG. A maiores, toda a gente de Mais Galiza que decida dar o passo de deixar o BNG; nom creo que todos o fagam, mas si que vam ser muitos em qualquer caso. Nom tenho claro que este deva ser o projecto do PNG-PG, que na minha opiniom deveria tentar construir um polo de centro nacionalista à margem dos projetos atuais... mas vendo que o seu líder, o Xosé Mosquera, se identifica com o PT de Lula, nom tenho nada que objectar ;-) Por suposto, cumpre incorporar tamém a gente que deixou o BNG em diferentes momentos e agora nom tem adscriçom partidária; muitos já se achegárom, ou o estám a fazer. Tamém a gente do campo da autodenominada esquerda independentista, de forças como o Movimento pola Base, a Frente Popular Galega, a OLN, etc. Dentro deste último setor, é significativo que Causa Galiza decidisse começar conversas oficiais com o Encontro de cara a uma possível confluência. A fim de contas, uma das intervenções mais celebradas na assembléia do EI foi a de ‘Foz’. E, finalmente, nom me colhe dúvida de que, se finalmente somos quem de artelhar um projeto destas características, imo-nos topar mais cedo que tarde com muita gente sem experiência militante em nengum partido; gente com inquedanzas políticas, mas que até agora nom se achegara aos partidos que existiam no campo da esquerda ou o nacionalismo.

Haverá que ver em que fica todo, mas como versom atualizada do conto da leiteira, coido que nom está mal ;-)


terça-feira, 7 de fevereiro de 2012

A CIG potência a criaçom de cooperativas de trabalho associado como alternativa ao modelo capitalista



Continuando com a temática do post anterior, recolho agora esta notícia da web da CIG.

Neste tempo de crise do modelo socio-económico, de necesidade de implementar alternativas que dean cumprida resposta á creación e vertebración dun novo sistema máis xusto e solidario, a posibilidade das cooperativas de traballo asociado son alternativas reais xa existentes en Galiza que se afastan dos modelos empresariais ao uso. Trátase de iniciativas nas que se deseñan empregos coexistentes con obxectivos da economía social, modelos sustentábeis e respectuosos na convivencia entre iguais e co medio onde se integran.

A CIG, que xa asesorou outras iniciativas de cooperativas, ofrece agora o servizo do Gabinete de Economía Social aos seus afiliados/as. A central nacionalista considera que debe dar este paso novamente, polo que tamén porá os seus locais a disposición dos promotores para que poidan celebrar as reunións de vertebración destas iniciativas cooperativistas. Ao mesmo tempo, e dada a importancia destas iniciativas, a CIG impartirá dentro de todas as accións formativas un módulo informativo sobre cooperativismo e cooperativas de traballo asociado.

As máis diversas correntes do pensamento social, económico e político consideran o cooperativismo como instrumento importante na solución dos problemas económicos e sociais, en canto que pola súa flexibilidade achega respostas diante de necesidades cambiantes da economía e da sociedade. É de xustiza o recoñecemento á presenza do cooperativismo en Galiza, certamente significativa, que se pon de manifesto, entre outros datos, no número de máis de 83.000 socias/os, o que significa a existencia de cooperativistas nun de cada once fogares galegos.

Por outra banda, máis do 2% das ocupadas e ocupados galegos están vinculados ao cooperativismo, cunha contribución cualitativa que se reflicte no maior nivel de estabilidade, de igualdade de xénero e na presenza en actividades vinculadas cos sectores primarios. Ademais, o cooperativismo ofrece valor ao conxunto da economía xa que o seu volume de facturación total achégase aos 2.300 millóns de euros, cun valor engadido bruto total próximo aos 362,1. Por referírmonos ao cooperativismo agrario, é salientábel que ten presenza en 120 concellos, a maior parte dos do medio rural, o que constitúe, sen dúbida, un factor beneficioso para o asentamento da poboación. Amais disto, as cooperativas permiten unha racionalización de custos, a mellor compatibilización da vida profesional e familiar, a formación das socias e dos socios, o acceso a mecanismos de información e presenza nos foros de decisión sectorial que lles afectan.

Por outra parte, estamos diante dunha fórmula de economía social válida como calquera outra das máis usuais, que en moitos casos presenta vantaxes sobre outras modalidades, derivadas da adscrición voluntaria, a comunidade de intereses e a unidade entre as socias e os socios. Isto carrexa un nivel de compromiso coa entidade creada forte en comparación con outro tipo de sociedades. Así, o cooperativismo acredita unha importante capacidade de resistencia ás crises, con comportamentos anticíclicos e de mantemento do emprego en circunstancias adversas. En definitiva, o cooperativismo galego intégrase, para todos os efectos, positivamente no seu contorno natural e ofrece influencias beneficiosas en factores como rendas e emprego, desenvolvemento local, permanencia dos proxectos, formación, educación e benestar.

sexta-feira, 27 de janeiro de 2012

Contra o paro, cooperativismo e inovaçom (outra volta, Mondragon)




No mesmo dia no que a enquisa de povoaçom ativa anúncia que no Estado Espanhol hai 5,3 milhões de parados, o jornal El Pais fai-se eco dumha das excepções a este panorama: o município gipuskoano de Oñati, na comarca do Alto Deba. Aqui a taxa de paro é de apenas o 5.4%, nada menos que 17 pontos por baixo da média estatal. E a renda per cápita é de 44.000 €, mui por riba da do resto de Euskadi (27.000 €), apesar de que esta é já superior à de Espanha.

Os alicerces deste bem-estar atopamo-los na base da economia: o trabalho, e na forma em que está organizado. E é que dous terços das empresas da zona som cooperativas do grupo Mondragon, do que já temos falado neste blogue, ainda que só de passada. Neste grupo, peça chave do modelo econômico vasco (e considerado a maior cooperativa de trabalhadores do mundo, para além de ser o maior grupo empresarial vasco e o 7º do estado), a participaçom dos trabalhadores nom tem o carácter de excentricidade que tem no resto do Estado. Entre outras caraterísticas, os trabalhadores som sócios cooperativos, participam na gestom, e sigue-se o princípio de 1 sócio = 1 voto. Os despedimentos nom existem. E a relaçom entre a máxima e a mínima remuneraçom tem que ser menor que 6 (seica anda sobre 3.5).

Mondragon inclui cooperativas industriais, de crédito, de consumo, e mesmo educativas. Tem a sua própria universidade, Mondragon Unibertsitatea, que - a diferença do que é habitual nas universidades privadas espanholas - nom se limita a vender títulos aos filhos de ricos, senom que aposta decididamente polo I+D+i. Algo que lhes ajuda a terem uma das porcentages de titulados superiores mais altas do estado, e um tecido empresarial inovador e internacionalizado.

Para saber mais sobre o funcionamento da gestom cooperativa, recomendo duas ligações a webs brasileiras (aqui e aqui). Também é interessante ler esta entrada na Wikipedia, especialmente o ponto 4, onde se fala das limitações (que também as hai) do modelo cooperativo. Em conjunto, parece-me um excelente exemplo de como fazer caminho ao andar, que é a única maneira de avançar politicamente, na minha opiniom. Bem podiamos imitar nós, na Galiza, esta "via vasca ao socialismo" (autogestionário).

P.S. Um derradeiro apontamento: em Oñati os partidos espanhóis nom tenhem representaçom. O governo local é de Bildu, que tem maioria absoluta com 11 concelheiros sobre 17, e os 6 restantes som do PNV, o partido que tinha a alcaldia no periodo anterior.


quarta-feira, 11 de janeiro de 2012

Orçamentos participativos em Sam Sadurninho


Fazendo caminho em Sam Sadurninho (foto: Manolo Feal)

O concelho de Sam Sadurninho (terra de Trasancos) é o melhor exemplo que temos na Galiza de democracia participativa a nível local. O governo municipal leva 4 anos impulsando a participaçom cidadã no processo de elaboraçom dos orçamentos, através de debates em assembleias parroquiais. Esta aposta pola democracia de base tem um amplo respaldo popular, como demostra o feito de que o passado 2011 o BNG, da mão do alcalde Secundino Garcia Casal, nom só recuncou na alcaldia senom que ademais passou a ter maioria absoluta. Este boletim do concelho explica moi bem como funciona o sistema, que por certo é bem simple e semelha facilmente exportável a outros concelhos do país. E por certo, nom é o único aspecto no que Sam Sadurninho dá exemplo: tamém no eido medioambiental se tenhem levado a cabo iniciativas modélicas. Tomem nota, alcaldes doutras terras.

quinta-feira, 5 de janeiro de 2012

Morreu o Isaac



Hoje morreu Isaac Díaz Pardo e Galiza ficou de súpeto mais fraca, mais cativa, mais famenta de formas e de pensamentos. Menos país. É impossível fazer-lhe justiça em poucas palavras, assi que nem o tentarei. Outros que conhecérom mais a fondo a sua vida e a sua obra já o estám a fazer, como deve ser. Eu conhecim a sua persoa moi novinho, por ter vivido perto da sua fábrica do Castro, em Sada. Era uma excursom obrigada quando ia ao colégio em Mondego, na EGB. Tratavam-nos moi bem, amosavam-nos a fábrica e deixavam-nos trebelhar com os tornos dos alfareiros, para fazer figuras que despois coziam para nós. Mas o melhor era quando no colégio faziamos concursos literários e artísticos com o galho do dia das Letras Galegas. Eram cousas de cativos, mas os de Sargadelos (ou seja Isaac) apoiavam-nos com entusiasmo. Cada ano elegiam um desenho de entre os apresentados polos alunos, e usavam-no para fazer as medalhas com as que se premiava aos ganhadores dos concursos de poesia, relato, etc. No dia das Letras adicado a Álvaro Cunqueiro eu tinha 11 anos e debuxara um animal fantástico inventado por D. Álvaro, o Gatipedro. Já podedes imaginar a minha ilusom quando escolhérom o meu desenho para as medalhas de aquel ano. Foi daquela, seguramente, quando escuitei falar por primeira vez do Isaac Díaz Pardo. Com o tempo fum aprendendo mais cousas sobre el e sobre a sua trajectória, excepcional em tantos sentidos. Mas como já dixem, seria absurdo que eu tentasse resumi-la agora, assi que nom direi mais nada. Até sempre, Isaac. Moitas graças por todo. Obrigado. Que a terra che seja leve.

Coda: De entre os muitos textos que saírom após a sua morte, recomendo este d'O Rivas com o título de O segredo de Isaac, assi como o de Pepe Barro, Misión e Produción. Som complementários (o primeiro está centrado na vida e arte, o segundo na empresa e o desenho) e fôrom publicados em El País. Boa leitura!

domingo, 1 de janeiro de 2012

Luis Soto, entre Marx e Castelao


Vem de sair do prelo um livro do coiote -natural de Coia- Xurxo Martínez sobre a figura de Luís Soto, personalidade fulcral na esquerda galega do passado século. O próprio autor falou do tema numa entrevista reproduzida no seu blogue, e Daniel Salgado publicou um artigo ao respeito em El Pais, que se reproduz a seguir (traduçom própria).

O professor conhecera a miséria em primeira persoa. A República ainda nom chegara. Era 1927. Na aldeia arraiana de Buscalque, entom concelho de Lóbios e hoje baixo as augas dum encoro, Luis Soto colidiu com a realidade da Galiza descalça. "Em Buscalque nunca me entrou na escola um neno calçado, nem é comum atopar com sapatos ou zocos uma persoa maior", relatou, meia década mais tarde, na revista Escola de Trabalho, "e tal é a sujeira e miséria que puidem observar e verificar que as mães com quatro ou cinco crianças nom sabiam lavar-se ou lavar as roupas dos seus filhos. Geralmente nom cozinham para preparar alimentos e fam o menu com pão e bacalhau ou toucinho cru, quando o tenhem."

Soto (A Bola, 1902 - Cidade do México, 1981) nunca se resignou a esta realidade – uma na que chegou a contar as enfermidades de sarampo, coqueluche, escabiose, tracoma, disenteria, caxumba, eczema e viruela. E contra a resignaçom participou da fundaçom do sindicalismo galego do ensino, enrolou-se no comunismo e tentou a síntese do marxismo e a questom nacional. Foi para o exílio, retornou ao seu país natal, militou na clandestinidade, formou partidos políticos, cindiu-se pola esquerda dos mesmos partidos que constituira e mesmo redigiu umas exuberantes memórias do século. Mas a sua figura apenas estava viva em memórias de excamaradas e notas a rodapé da história dos movimentos de emancipaçom com Galiza como sujeito histórico. Até que o investigador Xurxo Martinez González recompilou a história duma vida em Luis Soto. A xeira pola unidade galega (Xerais, 2011).

"A grande contribuçom de Soto foi o ser capaz de conceber a necessidade de estruturas, organizações e partidos de esquerda com Galiza como referência", considera, de entrada, Martínez " e o seu grande logro final, a fundaçom da Uniom do Povo Galego (UPG) em 1964. " Mas nom resultou, em absoluto, uma viage tranquila. El começara com ATEO, a Associaçom de Trabalhadores do Ensino de Ourense, em cujo seio operava quando o 14 de abril de 1931 caiu a monarquia de Alfonso XIII. Integrada na Federaçom de Trabalhadores do Ensino da UGT, e já em posições comunistas, Soto promoveu a criaçom da sua secçom galega.

Som esses os anos nos que, segundo as anotações do autor de A xeira pola unidade galega, brotam as primeiras exigências entre os militantes do Partido Comunista de Espanha de galeguizar l organizaçom. Exemplifica-o a anedota de Benigno Álvarez, comunista ourensão que optou a escano nas filas da Frente Popular de 1936 junto a Alexandre Bóveda, e que se negara a falar castelhano no IV congresso do PCE em Sevilla. "Falo o idioma das classes pobres de Galiza, o galego", espetou Álvarez à presidência. Resolvérom-o com um tradutor, camarada português. "Nom hai dúvida de que houvo um debate surgido arredor da criaçom duma federaçom galega do PCE ou do PC de Galiza", escreve Martínez Gónzález, "e aqui Luís Soto foi um dos seus mais firmes defensores".

Mas o 18 de julho do 36 todo escacha em dous. Soto foge de Vigo, passa a Portugal, de ali à França e depois zona republicana. Em Valencia reencontra-se com os nacionalistas. E com Castelao, cabeça de Solidariedade Galega Antifeixista e em cuja secretaria viajaria a Cuba e aos Estados Unidos. De ali ao exílio mexicano e a participar no espectro do Governo galego no exílio, o Conselho de Galiza. A mediados dos sessenta, de novo o seu país. Com os rebeldes do Conselho da Mocidade, entre outros Méndez Ferrín, Celso Emilio Ferreiro ou Luís González Blasco, Foz, organizam a UPG. O ideal, um partido comunista e patriótico, o que ardia na cabeça de Soto desde o seu tempo como pedagogo polo rural ourensão. Doze anos depois estava fora.

"El conta-o ao jornalista Xavier Navaza na revista Teima", lembra Xurxo Martínez, "na que acusa à direçom da UPG de direitista, estalinista e pequeno-burguesa". UPG-Linha proletária e depois o Partido Galego do Proletariado (PGP), já com o regime autonômico em marcha mas como ronsel dum período político anterior, acolheriam os seus derradeiros esforços militantes. E o esquecimento.

"Já dixem que se, na crise de 1976, Soto ficasse na UPG, este livro já estaria escrito", sinala Martínez, "nom se pode negar o seu trabalho tam importante nos terrenos sindical, político, associativo e cultural". O labor de Xurxo Martínez, que nom agacha a sua "complicidade e simpatia" polo personage, tecida a base de documentos, entrevistas, hemeroteca, e apoiada em amigos do próprio Soto -Xosé González, Ferrín, García Crego- contribui a reparar, postumamente, as feridas de aquel velho frentepopulista.


sexta-feira, 16 de dezembro de 2011

A odisséia de Beiras num país náufrago


Lindas e certeiras
palavras d'O Rivas sobre O'Beiras


Deixarán entrar a Xosé Manuel Beiras na homenaxe a Xosé Manuel Beiras?


A broma ven a conto por un sucedido que narrou Vladimir Nabokov, e que trataba dunha homenaxe a un poeta ruso na súa vila natal, despois dun período de ausencia en que o deron por desaparecido. Cando ía comezar o acto, ocorreu un incidente na porta do teatro. Presentárase un barbas que pretendía entrar sen a correspondente invitación, coa desculpa de que el era o poeta homenaxeado. Mais os porteiros, cumprindo o estrito protocolo, entendían que non era esa razón dabondo para o presunto desaparecido ocupar unha cadeira.



Beiras non terá ese problema, esperemos, cando se presente mañá, no auditorio de Compostela, a unha ben choída homenaxe, na que se presentará o libro de ensaios Á beira de Beiras (Editorial Galaxia), unha reflexión poliédrica sobre Galicia coa participación de 35 autores, que tecen as súas pescudas a partir daquela lanzadeira de tear que foi O atraso económico de Galicia, a piques de cumprir o 40º aniversario. Malia o título, O atraso foi unha revolución. Contribuíu a unha revolución da ollada, alén da economía. Nas clases de alfabetización de adultos, a clave é aprender a escribir e ler o propio nome. A partir de aí, en feliz expresión oída en Moaña á mestra Elisa, a xente "rompe a ler". Pois O atraso foi un deses libros estrelampos en que a xente "rompe a ver". Galicia estaba no atraso, mais non era pobre. Vivía unha malversación histórica.


Beiras podía ficar aí, como un campión da Estrutura Económica. Admirado polos seus mestres, xente moi ilustre, construíuse con el a figura dun príncipe dos contos infantís. Chamábano así, era "o noso principiño". Un día bicaría a bela terra e Galicia espertaría. Naquel tempo de emigración, a mocidade marchaba, mais nos herbais galegos aclimatábanse as vacas frisonas, as suízas, as canadenses. Velaí o absurdo paradoxo. Estraño cosmopolitismo que exportaba xente e importaba vacas. Por que Galicia non podía ser Frisia? Por que non ter algo do benestar dos cantóns que liberaron osirmandiños de Guillermo Tell? E así. Había unha Europa vitamínica, alimentada, instruída, liberal (no mellor sentido da palabra, é dicir, sexual). O socialismo nórdico, por exemplo, era o máis próximo a un paraíso posíbel. E Beiras era o noso príncipe socialista! Un príncipe que pisaba a terra, que era quen de pasar da lama da corredoira á partitura de Sibelius, que explicaba a Keynes na facultade de Económicas ao tempo que traducía a Giradoux ou Camus.


Houbo un intre en Compostela, cando se cruzaron os vellos superviventes republicanos e galeguistas e a mocidade antifascista e vangardista, en que talvez se podía dicir, na súa escala, o que Aron dicía da Normale parisina: "Nunca me encontrei con tanta xente intelixente nun espazo tan pequeno".


Mais o príncipe bicou a terra e Galicia non espertou. Quero dicir, espertar espertou, mais foise con outros, mesmo con descoñecidos, e non con el. Iso é o que teñen os contos infantís, que son os máis terríbeis. Pensen en Capuchiño Vermello, en Brancaneves, enHansel e Gretel ou Os músicos de Bremen.


Mais a historia non rematou aí, coa frustración. O noso príncipiño podía subir ao estribo do poder e incorporarse ao que Cornelius Castoriadis chamou "oligarquías liberais", e só con dicir o abracadabra: "Amén e Okey!". Mais aforcou dunha póla de figueira o maletín atado da gravata. Beiras pasou ser un Odiseo, un náufrago. Coñeceu as bocas do inferno e as tempestades. E a viaxe que viviu foi mesmiño a de Ulises: o proceso laborioso da reconstrución da memoria. Recompoñer as cachizas das intermitencias persoais e as lembranzas colectivas, mesmo os anacos tabú, os recantos prohibidos. Cando volveu, case ninguén o recoñecía. O can, o porqueiro... E algo foi pasando polo país adiante. A voz era a mesma de antes, mais tiña algo novo: traía vento. E dicía o que René Char: "Berremos ao vento que nos leva que somos nós quen o levamos". Despois do 28 de xuño de 1936, cando se plebiscitou o Estatuto de Autonomía, o "proxecto común" co que Beiras anovou o BNG déronlle os mellores resultados electorais da historia ao nacionalismo democrático galego. Era maioría a mocidade, rural e urbana. Ano de 1997. Foi a segunda forza, con 18 deputados, e o 25% dos votos. A xeira tamén en que Camilo Nogueira levará como nunca se levou a voz de Galicia a Europa.


Ademais das curvas do galego, a linguaxe de Beiras tiña, ten, o acento da esquerda transformadora. Non necesitaba explicalo. Que é o que pasou? Que síndrome autodestrutiva puido levar a semellante declive? Imaxinan a Beiras no Congreso dos Deputados ou a Nogueira no Senado? Coido que a voz de Galicia tería un eco e un prestixio de honoris causa. Sería un agasallo para o parlamentarismo hispano. E imaxinan unha homenaxe a Beiras na que falasen Touriño, Ferrín, Guerreiro, Paco Rodríguez, Aymerich et álii? Non, non é posíbel. Por que? Porque se impuxo o estilo de causa perduta. Todos a cantar o Nabucco de Verdi: "Oh mia patria sì bella e perduta!".


Teño un amigo que mantén que todo se debe á teoría dos caranguexos. En que consiste? Vai alguén pola praia cun caldeiro cheo de caranguexos, algúns están a piques de, como din en Camariñas, "meterse fóra". Outro que pasa por alí dille: "Vanche fuxir os caranguexos!". E o mariscador responde: "Non hai problema, que son galegos, e tiran os uns dos outros para abaixo". Non creo nesta fatalidade. En xeral, non creo nas fatalidades. Son unha máscara das responsabilidades.


Eu crer creo que é tempo, como diría a mestra Elisa, de "romper a ver".


Será interesante para iso oír a Beiras, se é que consegue entrar na súa homenaxe, a versión da segunda parte da Odisea galega.


E os náufragos que volvan ese día do "paraíso inquieto" do Incio, de homenaxear a Lois Pereiro, aínda teremos oportunidade de incorporármonos na noite coruñesa á expedición cívico-bohemia organizada por In Nave Civitas, en honor do pintor e "náufrago encantado" Urbano Lugrís, quen foi quen de unir por camiño submarino Percalinópolys e Xouba City (A Coruña e Vigo, en terminoloxía lugrisiana). Un punto central da convocatoria é o Palco da Música, cun acto creativo de Acción Urbano consistente en pintar paraugas, e percorrer a cidade como unha profundidade habitada, a incendiar de cores a noite e a chuvia. E pórse de xeonllos diante do mar, ese que sempre recomeza.


Xa o dixo Avelino de Corón e pregoa Xurxo Souto: "Está subindo a marea, ¡ti non quedes varado en seco!".



quinta-feira, 1 de dezembro de 2011

sábado, 26 de novembro de 2011

Entrevista com Ricardo García Zaldívar (ATTAC)



Ricardo García Zaldívar é o presidente de ATTAC no Estado Espanhol. Economista especializado em urbanismo, é professor na Universidade Carlos III. O mes passado foi entrevistado por Marcos Pérez Pena para Tempos Novos, umha conversa da que saírom um feixe de reflexiões inspiradoras que reproduço aqui embaixo. Um conselho: se gostas de contidos coma este, fai coma mim e subscreve-te a Tempos Novos, ou compra-o no kiosko. Meios de informaçom coma este, crítico, independente e em galego, som todo um luxo nos tempos que correm.

Pódese dicir que Attac ofrece a base teórica para a contestación ao sistema?

Nos noventa estabamos vivindo unha globalización feliz. Caera o Muro de Berlín, fronte ao capitalismo non había nada, o neoliberalismo arrasaba, pero non só entre a xente que defendía o sistema a cegas, senón tamén entre os que poderiamos chamar de esquerdas. Seguían as vellas gardas comunistas e trotskistas co seu discurso inalterable, pero cada vez chegaba menos a unha sociedade que non era receptiva. Nese momento aparece un reduto de análise crítica, fresca, dende as páxinas de Le Monde Diplomatique, pola acción dos seus directores, Cassen e Ramonet, e en 1998 xorde Attac. Conclúese que o problema son as finanzas, que os mercados están desbocados, por que non retomar a idea de James Tobin? Pero non só para mellorar o funcionamento do sistema, senón para mellorar a vida dos cidadáns. A resistencia nese momento baseábase na asistencia a contracumios, en Seattle, en Davos, pero Attac e outras sete organizacións lanzan a idea do Foro Social Mundial, cunha perspectiva internacionalista e aproveitando as novas tecnoloxías.

Pero nos últimos meses Attac comeza a ser máis coñecida en España, non?

En xaneiro deste ano temos unha primeira reunión con Democracia Real Xa. Xa antes tiveramos contactos con moitos colectivos, buscando converxencia: hai tres anos Attac intentara xuntar colectivos, sindicatos alternativos e ONG combativas, nunha cousa chamada Activos contra a crise; o ano pasado impulsamos as Mesas de Converxencia. Pero estas iniciativas non tiñan a frescura que despois tivo a xente de DRX, que vén falar connosco porque din que o noso traballo é unha referencia para eles. Despois do 15M a xente de Attac participa activamente nas asembleas. Moita xente non entende que é Attac, nin entende que nós non somos unha plataforma partidaria. A xente de Attac pode estar en Equo, en Izquierda Anticapitalista, en IU, no Bloque… Attac é un movemento para a transformación social, non somos nin unha ONG asistencial nin un grupo de amigos.

Que cambia no 15M? Por que se produce agora esta contestación? Parece como se no interior da xente rachase esa idea tan paralizadora, a de que non se podía facer nada, de que non había alternativa…

Esa é unha análise micro: Chega un momento no que a xente está tan indignada que xa non pode quedar na casa vendo a televisión ou lendo El Jueves. Efectivamente, a nivel micro algo cambiou e a xente sae á rúa. Pero a nivel macro estamos tan mal que o poder nin sequera necesita usar a violencia, abóndalle con controlar os medios de comunicación. O gran problema de moita xente é que chegou a un límite máximo de endebedamento para seguir levando unha vida que lle meteron na cabeza que debe levar, a que supostamente lle dá a felicidade.

A clave segue sendo como organizar o sistema económico e financeiro mundial e poñelo baixo supervisión democrática? Como facelo? A taxa Tobin ten cada vez máis apoios…

A nosa análise sobre a taxa Tobin era a correcta e de feito cremos que se vai acabar aplicando, sexa no 2012, sexa no 2014. Agora traballamos máis con outra bandeira: a loita contra os paraísos fiscais, que é aínda máis importante. Estamos convencendo á xente de DRX e do 15M para que a mobilización do 15 de outubro, que vai ter unha grande importancia a nivel mundial, se centre na eliminación dos paraísos fiscais. Unhas semanas despois reúnese o G20 e a presión vai ser moi importante. Xa se debateu no cumio do G20 en 2008, cando os países ricos estaban realmente asustados, pero despois pasou o que pasou: a banca pasou de estar aos pés dos cabalos a ter un enorme poderío de novo, poñendo os estados contra as cordas co tema da débeda soberana. Mentres sigan existindo paraísos fiscais non hai nada que facer. España perde anualmente 40 mil euros por fraude fiscal.

Como valora Attac a forma en que Europa, as súas institucións políticas e económicas, está enfrontando a crise? Está quebrada politicamente? Haberá eurobonos?

Vendéronnos unha Europa monetaria. Había moito interese por ter unha moeda común, pero unha moeda común require unha política fiscal común e un banco central público que defenda esa moeda. Pero aquí concibiuse un banco central que non ten as funcións centrais que debe ter un banco central, este o único que fai é vixiar a inflación. O banco central norteamericano vixía o funcionamento da economía, impúlsaa cando se estanca, de xeito que non se resinta a creación de emprego. A diferenza entre Estados Unidos e Europa é que eles practican políticas de impulso e nós non facemos nada. Mentres non haxa unha política fiscal harmonizada, non se pode facer nada. Os eurobonos son só un parche, pero hai que apoialos. É unha boa medida, pero é insuficiente.

Que implicaría saír do euro?

O tema non é saír do euro, non creo que esa sexa a solución. Se saímos do euro, volvemos ter a máquina de facer pesetas e podemos exportar en mellores condicións, pero tamén os outros países exportarán máis barato, polo que o efecto se dilúe. A cuestión é se Europa funciona como unidade, de se o traballador alemán e o traballador grego actúan na mesma dirección ou só se preocupan polos seus intereses nacionais. E se Europa como conxunto asume os problemas dunha das súas partes, de se a elevada débeda e o elevado risco gregos se compensan coas escasas débedas e riscos alemáns, como pasa en Estados Unidos coa débeda californiana. Estar no euro é unha cuestión política, non é unha decisión economicista, depende de se os cidadáns se senten europeos e cren que Europa é un espazo no que se poden resolver problemas. O que sucede é que a Europa que temos non funciona, o problema non é Europa, é o sistema, a estrutura de Bruxelas. A solución pasa por máis Europa social.

Como xerar espazos de converxencia na esquerda para levar a cabo un programa transformador e de defensa do público?

Estas cousas non se fan dun día para outro. Poñámonos a traballar xa para dentro de catro anos, poñámonos a traballar en converxencia, coa base do 15M ou do que veña, pero coa idea instalada na xente de que as cousas poden cambiar, que a xente teña actividade política, e despois xa se constrúe unha alternativa política. Está claro que ese é o camiño, que hai que converxer. Nestes momentos o modelo alemán, cun Die Linke e uns verdes moi fortes, é irrepetible en España, pero hai que traballar para iso. Nese proceso de converxencia Attac non vai participar como organización, senón que imos seguir co que estamos facendo: sensibilizar, educación popular, detectar os temas que son importantes e nos que pensamos que a xente e as organizacións necesitan afondar.

Que papel deben xogar os sindicatos neste proceso?

Nos grandes sindicatos -porque despois están os alternativos (CGT, CNT) e os nacionalistas- hai unhas bases politizadas que sen elas non se vai poder conseguir transformación social ningunha. Esas bases son un poderío co que hai que contar. Despois están as cúpulas, que están cada vez máis afastadas da base. Creo que o 15M se trabuca cando di que cos sindicatos non quere participar en nada. Aí hai un traballo que facer e vaise facer.

E como vai actuar o PSOE despois da previsible derrota do 20N?

O revés vai ser moi forte e os reveses fan cambiar os partidos. Hai que ver como vai ser o reparto de forzas interno no PSOE, pero é evidente que cando apareza un tipo do PSOE nunha mesa hai moita xente que vai dicir que co PSOE non vai nin á volta da esquina. Zapatero cometeu erros? Ou é que o seu pensamento neoliberal lle impide enfocar as cousas doutra maneira. Creo que a cuestión non vai ser chegar a compromisos fortes senón a accións concretas, por exemplo nas mobilizacións que vai haber en defensa dos servizos públicos. Vai depender do sectarismo e das táboas políticas das persoas que vaian estar nunha beira e na outra.

quarta-feira, 16 de novembro de 2011

Jon Idigoras, 16 anos há



Intervençom do finado Jon Idigoras (1936-2005) no Congresso espanhol. Era 1995 e o ciclo de governos pesoístas de Felipe González achegava-se ao seu final entre escándalos de corrupçom e guerra suja. Nesse contexto é no que se insire este discurso de um referente histórico da esquerda abertzale, trabalhador do metal, fundador de HB e do sindicato LAB. Uma persoa que foi encarcerada tanto no franquismo como na monarquia borbónica polas suas ideias políticas; e que sobreviveu ao atentado no que a ultradireita espanhola assassinou a Josu Muguruza e feriu a Inaki Esnaola, deputados de HB. Desse atentado cumprirám-se 22 anos o próximo 20-N, o dia da jornada eleitoral. Mais info no Gara.

domingo, 30 de outubro de 2011

Islândia, o caminho nom tomado

.



Artigo de Paul Krugman para o New York Times.


Os mercados financeiros estám a celebrar o acordo que emergiu de Bruxelas no início da manhã da última quinta-feira [27 de Outubro]. Realmente, tendo em conta o que poderia ter acontecido – um amargo fracasso para concordar em nada – que os líderes europeus tenham concordado em algo, por mais vagos que sejam os detalhes e por mais deficiente que o acordo poda resultar, é um avanço positivo.


Mas vale a pena examinar o quadro mais amplo, ou seja, o fracasso retumbante de umha doutrina econômica – umha doutrina que provocou danos enormes tanto à Europa como aos Estados Unidos.


A doutrina à que me refiro consiste na afirmaçom de que, após umha crise financeira, os bancos precisam ser resgatados, mas é a povoaçom em geral a que tem que pagar o preço. Assi, a crise provocada pola desregulaçom transforma-se num motivo para que haja um deslocamento ainda maior para a direita; um período de desemprego massivo, em vez de estimular a adoçom de medidas governamentais para criar empregos, transforma-se numha era de austeridade, na qual os gastos governamentais e os programas sociais som recortados drasticamente.



ler mais


Essa doutrina foi defendida com alegações de que nom havia outra alternativa – que tanto os resgates financeiros como os cortes de gastos eram necessários para satisfazer os mercados financeiros – e com a afirmaçom de que a austeridade fiscal na verdade criaria empregos. A ideia era que os cortes de gastos fariam que os consumidores e os empresários se sentissem mais confiados. E essa confiança supostamente estimularia gastos privados, o que compensaria de sobra os efeitos depressivos dos cortes governamentais.


Alguns economistas nom estavam convencidos. Um escéptico afirmava causticamente que as declarações sobre os efeitos expansivos da austeridade eram como acreditar na “fada da confiança”. O.K., vale, esse crítico era eu.


Mas, apesar disso, essa doutrina tem sido extremamente influente. A austeridade expansiva, em particular, tem sido defendida tanto polos republicanos do congresso dos Estados Unidos quanto polo Banco Central Europeu, que no ano passado rogou aos governos europeus – e nom só àqueles que enfrentavam problemas fiscais – que implementassem uma “consolidaçom fiscal”.


E, no ano passado, quando David Cameron chegou a primeiro-ministro do Reino Unido, instituiu imediatamente um programa de cortes de gastos, acreditando que isso na verdade estimularia a economia – uma decisom que foi recebida com elogios afetuosos por vários especialistas dos Estados Unidos.


Agora, porém, os resultados som visíveis, e o quadro nom é nada bonito. A Grécia foi empurrada pelas suas medidas de austeridade para um buraco econômico cada vez mais profundo – e esse buraco, e nom a falta de esforços por parte do governo grego, foi o motivo polo qual um relatório secreto enviado a líderes europeus concluiu na semana passada que o programa atualmente aplicado na Grécia é inviável. A economia britânica estancou-se polo impacto da austeridade, e a confiança de empresários e consumidores afundiu-se em lugar de disparar-se.


Talvez o feito mais revelador seja aquilo que atualmente é apresentando como umha história de êxito. Alguns meses atrás, vários analistas passaram a elogiar as façanhas da Letônia, que, após uma recessom terrível, conseguiu, nom obstante, reduzir o seu déficit orçamentário e convencer os mercados de que o país contava com bons fundamentos fiscais. O caso da Letônia foi, de feito, impressionante, mas o custo foi um índice de desemprego de 16% e umha economia que, ainda que esteja finalmente crescendo, ainda é um 18% menor do que era antes da crise.


Por isso, resgatar os bancos mentres se castiga aos trabalhadores nom constitui na verdade umha receita para prosperidade. Mas havia algumha alternativa? Bem, é por isso que eu estou na Islândia, participando numha conferência sobre o país que fixo algo diferente.


Aqueles que tenhem lido notícias sobre a crise financeira, ou assistido a filmes como o excelente “Inside Job”, sabem que a Islândia deveria ser considerada a suprema história de desastre econômico: os seus banqueiros descontrolados sobrecarregaram o país com dívidas enormes e aparentemente deixaram a naçom numha situaçom irremediável.


Mas algo curioso aconteceu no caminho ao apocalipse financeiro: o próprio desespero da Islândia fixo que um comportamento convencional se tornasse impossível, o que lhe deu ao país liberdade para romper com as regras. Quando todo o mundo resgatou os bancos e obrigou à cidadania a pagar o preço, a Islândia deixou os bancos quebrarem e, de feito, ampliou a sua rede de segurança social. Quando todos os demais estavam obsessionados com acalmar os investidores internacionais, a Islândia impuxo controis temporários aos movimentos de capital a fim de obter espaço de manobra.


E como lhe está indo ao país? A Islândia nom evitou um grande dano econômico nem um descenso significativo do nível de vida. Mas conseguiu limitar tanto o aumento do desemprego como o sofrimento da parcela mais vulnerável da povoaçom; a rede de segurança social sobreviveu intacta, assi como a decência básica da sua sociedade. “As cousas poderiam ter sido bem piores” pode nom ser o mais animador dos slogans, mas quando todo mundo esperava um desastre total, a frase equivale a um triunfo de política econômica.


E hai nisso umha liçom para todos nós: o sofrimento polo que tantos dos nossos cidadãos estám a passar é desnecessário. Se esta época se caracteriza por um sofrimento incrível e um endurecimento da nossa sociedade, foi por eleiçom. Nom tinha, nem tem, por que ser assi.

sábado, 22 de outubro de 2011

Dan Hind: o que é o dinheiro?



(Artigo de Dan Hind em Al Jazeera, traduçom própria)

Os protestos contra as instituições financeiras mundiais estám a crescer, mas sabe a maioria das pessoas sequer de onde vem o dinheiro?

Passamos muito tempo pensando no dinheiro, de uma forma ou de outra. Pensamos em como consegui-lo, como mantê-lo seguro e como gastá-lo. Quando nom estamos dormindo, hai bastantes probabilidades de que estejamos prestando atençom ao dinheiro. Mas enquanto o dinheiro nunca está longe dos nossos pensamentos, hai algo curioso sobre a nossa relaçom com el. Apesar de todo o que o usamos ao longo do dia, a maioria de nós nom sabe o que é.

Quero dizer, sabemos o que pode fazer. Sabemos quanto temos, mais ou menos. Sabemos o que custam as cousas e por isso temos alguma idéia do que podemos gastar num momento dado. Quando começamos a pensar sobre o futuro, quanto tempo viviremos e quanto dinheiro imos precisar, tendemos a querer pensar noutra cousa. Mas o dinheiro em si escapa aos nossos cálculos. Maiormente nom pensamos em perguntar de onde vem, nem o que é em si mesmo. As vantages de ter dinheiro e as consequências de nom o ter som tam grandes que raramente paramos a pensar no dinheiro como tal.

Hoje é um dia tam bom como qualquer outro para explicar de onde vem o dinheiro e porquê importa. Na quinta-feira, o Banco da Inglaterra anunciou mais 75 bilhões de libras de "quantitative easing". Se você nom sabe o que isso significa ou vagamente pensa que tem algo que ver com "imprimir dinheiro", provavelmente é porque você nom sabe o que é o dinheiro. Todo será revelado no que segue. OK. Está você preparado para saber de onde vem o dinheiro, para conhecer a verdade zelosamente gardada desde o alvorecer do tempo registrado?

ler mais



O dinheiro deve a sua existência aos bancos

Nom hai nada complicado acontecendo nos bastidores. O grande segredo é que nom hai realmente muito segredo. Ainda assi, a verdade sobre o dinheiro elude-nos a maioria do tempo.

O economista e ironista JK Galbraith escreveu certa vez que "o processo polo qual os bancos criam dinheiro é tam simple que repele à mente. Quando algo tam importante está implicado, um profundo mistério parece mais decente". Quando se nos apresenta a verdade sem adornos, despojada de toda parvada tecnocrata, quase nom a podemos acreditar. Parece absurdo que o dinheiro deva ter origes tam humildes, como se estivesse debaixo da sua dignidade começar a sua vida quando um banqueiro pulsa uma tecla.

A verdade sobre a criaçom de moeda é um pouco como o fim de O Mago de Oz, quando se constata que nom hai um mago que todo o sabe, apenas um velho atrás de uma cortina, fazendo as cousas sobre a marcha. É mui parecido a O Mago de Oz, de feito. O livro de Frank Baum é uma parábola sobre a reforma monetária, escrito no auge da luita nos Estados Unidos entre os arquitetos das finanças corporativas e aqueles que queriam que a oferta de dinheiro fosse controlada polo público. A adaptaçom cinematográfica de 1939 trouxo a história a um novo e vasto público, mas nalgum momento do processo perdeu-se o argumento original do autor. Eu sei, que tal cousa poderia acontecer em Hollywood, de entre todos os lugares possíveis.

Assi que, os bancos criam dinheiro por meio do ato de emprestá-lo. Nom tenhem que limitar-se a emprestar o dinheiro que tenhem em depósito. Na verdade, eles podem acabar emprestando múltiplos enormes do dinheiro que possuem na reserva. Quando autorizam um empréstimo ou estendem o crédito na forma de um crédito a descoberto, o dinheiro é conjurado da nada. Os bancos, em seguida, recebem juros sobre o empréstimo. O interesse é a forma em que os bancos fam os seus lucros, assi que querem emprestar tanto como seja possível polo maior tempo possível, mesmo se o empréstimo é insustentável no longo prazo. Isto é ao que Chuck Prince queria chegar quando dixo em julho de 2007 que "quando a música pare, em termos de liquidez, as cousas serám complicadas. Mas mentres a música esteja soando, hai que sair a dançar. Nós ainda estamos dançando".

Como apontam os autores de “De onde vem o dinheiro?”, uma guia prática sobre a criaçom de dinheiro publicada pola New Economics Foundation, os bancos preferem emprestar dinheiro contra garantias existentes. Como resultado, tenhem um historial bastante ruim quando se trata de apoiar start-ups e pequenas e médias empresas que queiram expandir ou inovar. Mas som brilhantes em inflar burbulhas em imóveis comerciais e residenciais. Talvez conscientes de que o dinheiro que emprestam tem uma qualidade imaterial, os banqueiros anseiam a solidez dos tijolos e a argamassa.

Conversas inteligentes, nom tumultos

Dixem anteriormente que o Banco da Inglaterra anunciou uma nova rolda de flexibilizaçom quantitativa (quantitative easing). A “quantitative easing” (QE) ocorre quando os bancos centrais criam dinheiro novo e usam-no para comprar ativos com juros. Até agora a QE na Grande Bretanha tem sido usada para comprar títulos do governo e corporativos. Isto tem mantido os preços dos ativos e aliviado a pressom sobre os outros bancos. Os bancos cambiam ativos de valor incerto por dinheiro respaldado por crédito do governo.

Se você acha que é um pouco estranho que uma instituiçom nacional, o Banco da Inglaterra, compre títulos emitidos por outra, o Tesouro, está no certo, é-o. O governo nom quer que você pense muito nisso, por se começamos a pensar que eles, como o mago maravilhoso, estám fazendo as cousas sobre a marcha e esperando que saiam bem.

Ninguém está a afirmar que as finanças e a economia nom sejam complicadas. Mas isso nom nos deve cegar ao feito de que ambas descansam numa simplicidade cardeal - o poder de criaçom de dinheiro das instituições bancárias. Os que se lucram com esta simplicidade subjacente nunca tivérom grandes desejos de ilustrar ao público. O seu control sobre a oferta de dinheiro nunca foi objecto de debate democrático. É duvidoso que tal control sobrevivesse a qualquer debate desse tipo. Mentres os manifestantes se reúnem nos distritos financeiros do mundo, espero que sejam capazes de sacar a reforma do sistema bancário das sombras.

A orde estabelecida pode lidar com motins. Nom pode lidar com uma conversa razoável sobre o papel dos bancos na má distribuiçom do capital e na criaçom de crises.

O chanceler britânico de Finanças, George Osborne, já indicou que parte do dinheiro que fijo surgir o Banco da Inglaterra deveria ser encaminhado para as pequenas e médias empresas, numa admissom tácita de que o setor financeiro na sua forma atual nom pode apoiar de forma adequada o setor produtivo. O control privado e irresponsável da oferta de moeda - o arquétipo de privilégio inconstitucional – falhou, e esta falha está a traer miséria para milhões de persoas ao redor do mundo.

Na primavera deste ano no norte da África começou uma discussom sobre a sociedade e a economia que queremos. Agora Europa e América do Norte estám a unir-se a ela. Os problemas que enfrentamos som complicados, é verdade, mas nom tanto como querem fazer ver alguns. Começaremos a ver como resolvê-los quando tenhamos uma compreensom clara dos fundamentos de organizaçom social, incluindo as origes e a natureza do dinheiro.

É um entendimento que os atualmente poderosos prefeririam que nom tivéssemos. Afinal, como dixo outro grande ironista americano, Walter Karp, "o poder usurpado só é seguro mentres permaneça despercebido". Por muito tempo, os bancos tenhem moldado as leis da troca econômica em privado. Mesmo em meio de uma crise da dívida, o seu privilégio tem escapado polo de agora ao nosso entendimento. Chegou o momento de que se torne o objeto da nossa atençom constante e paciente.